Corien van Zweden
De kunst van het rouwen
Een persoonlijke geschiedenis
'Meer dan veertig jaar heb ik geleefd met de wetenschap dat ik een zusje
heb gehad dat bij de geboorte is overleden. Vragen heb ik nooit gesteld.
Dat kon niet, want over het zusje mocht niet gesproken worden en ik heb
me altijd netjes aan die opdracht gehouden.'
In De kunst van het rouwen probeert Corien van Zweden de geschiedenis te
ontrafelen van haar verzwegen, naamloos gebleven zusje dat in 1960 bij
de geboorte overleed. Ze ontdekt dat hun familieverhaal niet op zichzelf
staat, maar past in de rouwcultuur van de jaren zestig; over dood, rouw
en verdriet werd zo veel mogelijk gezwegen. Sindsdien is er veel
gebeurd. In minder dan een halve eeuw tijd is de dood van een groot
taboe veranderd in iets dat veel weg heeft van een hype. Er wordt op
grote schaal geëxperimenteerd met nieuwe uitvaartrituelen en Allerzielen
wordt ieder jaar een grotere happening. Van Zweden ging op onderzoek uit
in de wereld van de 'wilde rituelen' en sprak met ervaringsdeskundigen,
en met professionals die van de dood hun beroep hebben gemaakt. De
geschiedenis van het verzwegen zusje fungeerde daarbij voortdurend als
een spiegel.
De kunst van het rouwen
C. van Zweden
Marlies van Son verloor haar broertje op 12
jarige leeftijd. Deze ervaring en de dood zijn als een rode draad door haar
leven gegaan. Ze raakte hierdoor al op jonge leeftijd geïnteresseerd in het
mysterie van de dood en spiritualiteit. Wat is sterven? Hoe kun je daarmee
omgaan? Wat kan helend zijn in een rouwproces?
Toen op 16 december 1999 plotseling haar zoon Tycho op 14 jarige leeftijd
overleed, werd ze opnieuw geconfronteerd met de dood en de verwerking daarvan.
Hieruit is een geheel eigen zoektocht naar heling ontstaan. Hoe ga je als ouder
om met de dood van je kind?
Zij gaf uiting aan haar emoties in de vorm van gedichten, schilderijen,
keramiek, brons en beeldhouwen. De antwoorden op de vele vragen zocht zij op
spiritueel gebied. Zij ontdekte de helende krachten van de natuur, van het
licht, van rituelen en van diverse oefeningen, zoals visualisaties en
ademhalingsoefeningen.
In haar werk als yogadocente, Reiki-master en NEI-therapeute komt Marlies van
Son regelmatig in aanraking met mensen die vastlopen in rouwprocessen. Hierdoor
ontstond de behoefte om haar ervaringen te delen. Het resultaat is Licht op
Verdriet, een persoonlijk en inspirerend verslag over rouwverwerking dat veel
lotgenoten en geïnteresseerden zal ondersteunen op hun levensweg en het omgaan
met de dood.
Licht op Verdriet
Marlies van Son
Verhalen van zussen over verlies van een broer
of zus. In Rouw in de zijlijn komen voor de eerste keer een groot aantal zussen
aan het woord over het verlies van hun broer of zus. Een meestal verborgen en
onderschat rouwproces waar in de maatschappij nog weinig aandacht voor is. Van
de bestsellerauteur van Broederziel alleen? Het kost veel moed om je eigen
verlies onder ogen te zien als zus, zeker als er bijna nooit naar gevraagd
wordt. Het is bekend dat zussen hun eigen rouwproces opschorten of bevriezen om
eerst te gaan zorgen voor de partner en kinderen of de ouders van hun broer of
zus. Jaren later, tot wel 20 of 50 jaar, kan het verlies voor zussen nog diep
verdriet en grote eenzaamheid betekenen omdat hun gevoelens en ervaringen al die
jaren in de zijlijn zijn blijven steken... In deze verhalen zoeken zussen naar
een innerlijke en uiterlijke balans na het verlies van een broer of zus. Ze
vragen ruimte voor hun verdriet en aandacht voor hun verhaal van liefde en
verlies. Bovenal zoeken ze naar manieren
om verder te leven met de herinneringen aan hun broer of zus. Uit alle verhalen
blijkt hoe waardevol zussen en broers voor elkaar zijn en hoeveel liefde zussen
voelen voor hun zus of broer, ook na diens dood.
Rouw in de zijlijn
M. Weggemans
Het verlies van een broer of zus is biologisch
gezien het 'meest dichtbije' verlies: je had het zelf kunnen zijn. Toch word er
weinig over gesproken of naar gevraagd. Marinus van den Berg noemt het
'onderschatte rouw'. Maar het verlies van een broer of zus heeft gevolgen voor
de rest van je leven, met name voor je relaties. Door het verlies niet te
ontkennen, door te zien wie er weg is, ontdek je dat met je broer of zus ook een
stukje
van je eigen identiteit verloren is gegaan. Het proces dat daarop volgt nodigt
je uit om op een nieuwe manier je plek in te nemen als broer of zus, en de broer
of zus die overleden is een eigen plek te geven.
Het boek wil een hulp zijn voor mensen die zich willen bezinnen op de vraag wat
hun
broer of zus voor hen betekent. En nog belangrijker: de vraag wat zij zelf
willen
betekenen als broer of zus, zowel binnen als buiten hun eigen familie.
Broederziel alleen
M. Weggemans
In de opzet van zijn boek volgt Marinus van den Berg eerst de levensloop. Hoe beïnvloedt de dood van een kind het leven van een ouder, grootouder, een broer of zus? Ook gaat hij na welke waarde vriendschap en levensbeschouwing voor nabestaanden hebben. De auteur besteedt veel aandacht aan mensen die een broer of zus verliezen. Dat verlies wordt volgen hem sterk onderschat. Naast beschouwende hoofdstukken bevat het boek veel poëtische teksten, die herkenning kunnen oproepen.
Verdriet dat niet verdwijnt
M. van den Berg
. . . wilt u terug?